به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری-تحلیلی رامهرمزآنلاین به نقل از پایگاه اطلاعرسانی رهیاب؛چشمههای قیر ماماتین در شهرستان رامهرمز، یکی از شگفتانگیزترین و در عین حال کمتر شناختهشدهترین پدیدههای زمینشناسی جنوب غرب ایران هستند؛ پدیدهای که در آن، قیر طبیعی از اعماق زمین به سطح راه پیدا میکند و در قالب چشمههایی جوشان یا تراوشی، چشماندازی منحصربهفرد و گاه رازآلود در دل طبیعت خوزستان ایجاد مینماید.
این منطقه در حدود ۲۵ کیلومتری شمالشرقی رامهرمز قرار دارد و از دیرباز بهعنوان یکی از کانونهای مهم خروج قیر طبیعی در ایران شناخته شده است. ساختار زمینشناسی خاص، وجود لایههای غنی هیدروکربنی و فشارهای زمینساختی باعث شده مواد نفتی و قیری در طول زمان از لایههای زیرین به سطح زمین نفوذ کنند و در برخی نقاط، بهصورت چشمههای فعال ظاهر شوند. این فرآیند طبیعی همچنان ادامه دارد و ماماتین را به یک آزمایشگاه زنده زمینشناسی تبدیل کرده است.
بر اساس گزارشهای زمینشناسی و مشاهدات میدانی، این چشمهها بهصورت نقاط متعدد در یک گستره مشخص پراکندهاند و در برخی نواحی، قیر به شکل لایههایی ضخیم بر سطح خاک و سنگها انباشته میشود. همین ویژگی باعث شده منطقه علاوه بر اهمیت علمی، از نظر بصری نیز جلوهای متفاوت و گاه شبیه به چشماندازهای فرازمینی داشته باشد.
قدمت استفاده از قیر طبیعی در منطقه ماماتین به هزاران سال قبل بازمیگردد. شواهد تاریخی نشان میدهد که این ماده ارزشمند در دورههای باستانی، از جمله دوران هخامنشی و ساسانی، برای کاربردهای مختلفی مورد استفاده قرار میگرفته است؛ از جمله عایقکاری سازهها، ساختوسازهای ابتدایی، آببندی ظروف و حتی استفاده در برخی ابزارهای روزمره.
در برخی گزارشهای تاریخی آمده است که ایرانیان باستان، قیر طبیعی را بهعنوان مادهای مقاوم و بادوام میشناختند و از آن در ساخت سازههای مهم بهره میبردند؛ موضوعی که نشاندهنده اهمیت اقتصادی و صنعتی این منطقه در گذشتههای دور است.
در کنار جنبه علمی و تاریخی، چشمههای قیر ماماتین در ذهن مردم محلی با دنیایی از روایتها و باورهای شفاهی گره خورده است. در فرهنگ عامه منطقه، این چشمهها صرفاً یک پدیده طبیعی نیستند، بلکه حامل داستانها و افسانههایی هستند که نسل به نسل منتقل شدهاند.
یکی از شناختهشدهترین روایتها، ارتباط این چشمهها با افسانههای اسطورهای است؛ برخی مردم قدیم بر این باور بودند که جوشش این مواد سیاهرنگ، نشانهای از رخدادهای عظیم و نبردهای اسطورهای در دل زمین است. همین نگاه اسطورهای باعث شده ماماتین در ذهن مردم، حالتی رازآلود و مقدسگونه پیدا کند.
این باورها هرچند ریشه علمی ندارند، اما نشاندهنده تلاش انسان برای معنا دادن به پدیدهای طبیعی و پیچیده هستند؛ پدیدهای که قرنها بدون توضیح علمی در برابر چشم مردم جریان داشته است.
چشمههای قیر ماماتین را میتوان نقطه تلاقی سه لایه مهم زمینشناسی، تاریخ و فرهنگ دانست؛ از یک سو، این منطقه نمونهای زنده از فرآیندهای درونی زمین و حرکت هیدروکربنها به سطح است؛ از سوی دیگر، بخشی از تاریخ بهرهبرداری انسان از منابع طبیعی را در خود جای داده؛ و در نهایت، در حافظه جمعی مردم، به مجموعهای از روایتها و باورهای فرهنگی تبدیل شده است.
امروز کارشناسان گردشگری زمینشناسی، ماماتین را یکی از ظرفیتهای مهم خوزستان برای توسعه ژئوتوریسم میدانند؛ ظرفیتی که در صورت معرفی اصولی میتواند این منطقه را به یکی از مقاصد علمی و گردشگری خاص در جنوب کشور تبدیل کند.
انتهای خبر/
